Diyarbakır'da Kuyumcu (Perakende) MYK Belgesi

Diyarbakır, Sur (Suriçi) ilçesinde Ulu Cami karşısında, Gazi Caddesi üzerindeki tarihi Kuyumcular Çarşısı ve Hasan Paşa Hanı çevresinde yüzyıllardır süren köklü bir altın-kuyum merkezidir; şehri diğer illerden ayıran şey, coğrafi işaretle tescilli "Diyarbakır Hasır Bileziği" ile 700'e yakın parçadan el işçiliğiyle örülen "kişnişli kolye" ve telkari gibi imalat ağırlıklı zanaatların tezgâh üstü perakende satışla iç içe geçmiş olmasıdır. Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik uyarınca perakende kuyum ticareti yapan işletmede sahip, yetkili temsilci veya en az bir tam zamanlı çalışanın belgeli olması zorunludur; bu şart MYK Kuyumcu (21UY0441-4, Seviye 4), 3308 sayılı Kanun kapsamındaki ustalık belgesi ya da kuyumculuk alanı mezuniyeti muafiyetiyle karşılanabilir. Kesin durum işletmenizin faaliyet türüne göre değişir; teyit mercii Diyarbakır Ticaret İl Müdürlüğüdür.

Diyarbakır'da kuyum sektörü neden farklı?

Diyarbakır'ın kuyumculuk geleneği Sur (Suriçi) ilçesindeki tarihi Kuyumcular Çarşısı'nda sürer; çarşı, Gazi Caddesi üzerinde Ulu Cami'nin karşısında yer alan ve 16. yüzyıldan bu yana bir üretim-ticaret merkezi olan Hasan Paşa Hanı çevresini kapsar. Eski adı 'Kasaplar Çarşısı' olan bu mekân, uzun L biçimli koridorun iki yanına dizili kemerli dükkânlarıyla şehrin altın-kuyum ticaretinin geleneksel kalbidir ve buradaki perakende kuyum işletmeleri yetki belgesi zorunluluğu kapsamındadır.

Şehre özgü "Diyarbakır Hasır Bileziği", Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından Mahreç İşareti olarak tescillenmiş (Tescil No 1386, 13.06.2023) geleneksel bir altın bilezik türüdür; tescili Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası yaptırmıştır. Her bilezik ortalama 180-200 parçadan oluşur, kaynaksız ve iç içe geçen bir kilit sistemiyle örülür; güneş ve gül motifleri onu Trabzon hasırından ayıran belirgin özelliklerdendir. Ancak yetki belgesi zorunluluğu yalnız imalat/atölye için değil, perakende satış yapan işletmeler içindir.

Diyarbakır kuyumculuğunun ikinci imzası, Diyarbakır Valiliği tarafından da şehre özgü olarak tanımlanan "kişnişli kolye"dir: 14 veya 22 ayar altından, kişniş (kimyon) tohumu büyüklüğündeki minik toplarla yaklaşık 700 parçadan el işçiliğiyle üretilen bu takı, hasır bilezik ve telkari (gümüş tel işleme/filigre) ile birlikte şehrin ayırt edici zanaat kimliğini oluşturur. Bu ürünlerin çoğu kadın ustaların elinden çıkar ve imalat ile perakende genelde aynı işletmede iç içedir.

Şehrin altın-kuyum ticareti tek bir noktaya sıkışmaz: geleneksel çekirdek Sur içindeki Gazi Caddesi ve Kuyumcular Çarşısı hattıyken, modern perakende Ofis semti (Yenişehir) ile hızla gelişen Kayapınar ilçesindeki mağazalara yayılmıştır. Faaliyet bölgeniz hangisi olursa olsun, belirleyici olan perakende kuyum ticareti yapıp yapmadığınızdır.

Güneydoğu'nun güçlü altın-hediye geleneği (düğün, nişan ve kına gecelerinde hasır bilezik ile kişnişli takı hediye edilmesi) canlı bir perakende talep yaratır; bu talebin işlem hacmi altın fiyatlarındaki dalgalanmalara duyarlıdır ve yerel serbest piyasa fiyat referansları Diyarbakır Kuyumcular ve Sarraflar Esnaf Odası üzerinden takip edilir. İmalat/atölye faaliyeti ile perakende satışın iç içe olduğu Diyarbakır'da faaliyet türünüz (perakende mi, yalnız imalat/toptan mı) belge yükümlülüğünüzü belirler.

Diyarbakır'da kuyumculuğun kökleri çok eskiye uzanır; şehir hafızası kaynakları bölge zanaatını Çayönü'ndeki ilk yerleşimlere kadar geriye götürür ve Osmanlı döneminde Ahmet Çelebi (1539-1601) gibi ustalarla altın çağını yaşadığını aktarır. Bu köklü usta-çırak geleneği, bugün şehirdeki kuyumcularda hem el sanatına dayalı imalatın hem de tezgâh üstü perakendenin bir arada yürütülmesinin arka planını oluşturur; tereddütte İl Ticaret Müdürlüğünden teyit alınmalıdır.

Diyarbakır'da tarihi Kuyumcular Çarşısı: Sur içi, Hasan Paşa Hanı ve Gazi Caddesi

Diyarbakır'da altın ve kuyum ticaretinin geleneksel merkezi, Sur (Suriçi) ilçesinde, Gazi Caddesi üzerinde ve tarihi Ulu Cami'nin tam karşısında yer alan Kuyumcular Çarşısı'dır. Çarşı, 16. yüzyıldan bu yana bir üretim ve ticaret merkezi olarak kullanılan Hasan Paşa Hanı'nın çevresini kapsar; kaynaklar çarşının bugünkü ruhunu yaklaşık 1575'ten beri koruduğunu aktarır. Eskiden 'Kasaplar Çarşısı' olarak anılan mekân, uzun ve L biçimli bir koridorun iki yanına sıralanmış, yuvarlak kemerli dükkânlardan oluşur; girişi de kemerli bir kapıdandır. Bu tarihi doku, Diyarbakır'ı yalnızca bir satış noktası değil, aynı zamanda üretim ve zanaatın yüzyıllardır sürdüğü bir kuyum coğrafyası kılar. Hukuki açıdan çarşının tarihi ya da turistik değeri belge yükümlülüğünü değiştirmez. Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik, dükkânın konumuna, büyüklüğüne veya tarihi bir çarşıda olup olmadığına değil, yapılan işin perakende kuyum ticareti olup olmadığına bakar. Kuyumcular Çarşısı'nda ya da Gazi Caddesi hattında altın/kıymetli maden alım-satımı yapan bir işletmede, işletme sahibinin, yetkili temsilcinin veya en az bir tam zamanlı çalışanın belgeli olması aranır. Dolayısıyla çarşının içindeki en küçük tezgâh üstü dükkân da, dışındaki modern mağaza da aynı yetki belgesi mantığına tabidir. Kendi işletmenizin durumu için bağlayıcı bilgi Diyarbakır Ticaret İl Müdürlüğünden alınmalıdır.

Diyarbakır'a özgü el işçiliği: hasır bileziği, kişnişli kolye ve telkari

• Diyarbakır Hasır Bileziği: Türk Patent ve Marka Kurumu'nca Mahreç İşareti olarak tescillenmiş (Tescil No 1386, 13.06.2023; başvuru 31.03.2021, dosya C2021/000153). Ortalama 180-200 parçadan, kaynaksız ve iç içe geçen kilit sistemiyle örülür; güneş ve gül motifleri ile Trabzon hasırından daha kalın altın tel kullanımı ayırt edici özelliğidir. Tescili Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası yaptırmıştır.
• Kişnişli kolye: Diyarbakır Valiliğinin de şehre özgü olarak tanımladığı, 14 veya 22 ayar altından, kişniş (kimyon) tohumu büyüklüğündeki minik toplarla üretilen geleneksel takı. Yaklaşık 700 parçadan oluşur; toplar ve yıldız biçimli süslemeler tek tek şekillendirilip birleştirilir. Kişnişli bilezik ve küpe biçimleri de yaygındır.
• Telkari (filigre): Gümüşün ince tel haline getirilip bükülerek küçük motiflere dönüştürülmesiyle yapılan, el işçiliğine dayalı gümüş işleme sanatı. Diyarbakır ve bölgede kolye, kolye ucu ve çeşitli takılarda kullanılır.
• Habbeli/boylama kolyeler ve hamaylılar: Bölgenin geleneksel takı repertuvarında yer alan, el işçiliği ağırlıklı diğer ürünler; kordon, kemer ve bilezik gibi ağır altın takılar düğün-nişan geleneğinin başlıca parçalarıdır.

Kuyum ticaretinin yoğunlaştığı bölgeler

• Sur (Suriçi) — Gazi Caddesi ve Kuyumcular Çarşısı: Ulu Cami karşısındaki tarihi çarşı hattı, şehrin en köklü altın-kuyum merkezi ve geleneksel el işçiliği ürünlerinin başlıca satış noktası.
• Ofis semti (Yenişehir) ve postane çevresi: Şehir merkezinin en hareketli modern altın alışveriş akslarından biri; vitrinli mağazalar ve güncel altın perakendesi burada yoğunlaşır.
• Kayapınar: Diyarbakır'ın hızla gelişen modern merkez ilçesi; bulvar ve plazalarda konumlanan yeni nesil kuyumcu mağazalarıyla önemli bir perakende merkezi haline gelmiştir.

Diyarbakır Kuyumcular ve Sarraflar Esnaf Odası ve esnaf yapısı

Diyarbakır'daki kuyumcu ve sarraf esnafını temsil eden meslek örgütü Diyarbakır Kuyumcular ve Sarraflar Esnaf Odasıdır; oda, Diyarbakır Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğine (DESOB) bağlı olarak faaliyet gösterir ve yerel altın fiyat referansları kimi kaynaklarda 'DİKO' kısaltmasıyla anılır. Oda, esnaf arasında meslek disiplinini, serbest piyasa fiyat takibini ve mesleki temsili yürüten temel yerel yapıdır. Ancak önemli bir hukuki ayrım vardır: meslek odasına kayıt ile Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik kapsamındaki yetki belgesi/mesleki yeterlilik şartı birbirinden farklıdır. Odaya üyelik, belge yükümlülüğünü tek başına karşılamaz. Diyarbakır'da esnaf yapısının ayırt edici bir yönü, imalat ve perakendenin çoğu zaman aynı çatı altında yürümesidir. Hasır bilezik, kişnişli kolye ve telkari üreten ustaların önemli bir bölümü kadınlardır ve bu ürünler hem üretilip hem de tezgâh üstü olarak son tüketiciye satılır. Bu iç içe geçmiş yapı, belge yükümlülüğü açısından kritik önemdedir: yalnızca atölyede imalat veya toptan satış yapan bir işletme perakende yetki belgesi kapsamının dışında kalabilirken, ürettiğini aynı zamanda perakende satan bir işletme kapsam içine girer. Bu nedenle Diyarbakır'da faaliyet tanımının netleştirilmesi, başka birçok ilden daha belirleyicidir.

Diyarbakır'da kuyumcu belgesi nasıl ve nereden alınır — İl Ticaret Müdürlüğü

Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik (asıl Resmî Gazete: 14.04.2021 tarihli 31454; 19.03.2022 tarihli 31783 sayılı değişiklikle MYK belgesi de belge şartını karşılayan yollar arasına alınmıştır) perakende kuyum ticareti yapan işletmelerde, işletme sahibinin/yetkili temsilcinin ya da en az bir tam zamanlı çalışanın belgeli olmasını arar. Diyarbakır'da bir kuyumcu bu şartı üç yoldan biriyle karşılayabilir: (1) MYK Kuyumcu Ulusal Yeterliliği 21UY0441-4 Seviye 4 belgesi; (2) 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında alınmış kuyumculuk ustalık belgesi; (3) kuyumculuk/mücevherat alanında ilgili mezuniyet muafiyeti. Hangi yolun sizin durumunuza uyduğu, mevcut belgelerinize ve işletmedeki konumunuza göre değişir. Belge/yetki başvurusunda ve işletmenizin kapsamda olup olmadığının kesin teyidinde resmi merci Diyarbakır Ticaret İl Müdürlüğüdür (T.C. Ticaret Bakanlığı taşra teşkilatı). Faaliyet türünüzün perakende mi yoksa yalnız imalat/toptan mı sayıldığı, belgeli çalışan zorunluluğunun sizin işletmenize nasıl uygulanacağı gibi bağlayıcı sorular için bu müdürlüğe başvurulmalıdır. Brodemy belge düzenleyen bir kurum değildir; ISO/IEC 17024 tarafsızlık ilkesiyle çalışan, TÜRKAK akreditasyonuna sahip bağımsız bir Yetkilendirilmiş Belgelendirme Kuruluşuna başvuru sürecinde aracılık eder. Sınav yeri ve tarihi belgelendirme kuruluşuna göre değiştiğinden sınavın Diyarbakır'da yapılacağına dair bir garanti verilmez; ancak MYK Kuyumcu Belgesi ulusal düzeyde geçerlidir ve Diyarbakır dahil tüm illerde kabul edilir. Süreç ve uygunluk değerlendirmesi için: 0543 113 17 44.

Belge bilgileri

Kuyumcu (Perakende) MYK belgesi (21UY0441-4), TÜRKAK akredite Yetkilendirilmiş Belgelendirme Kuruluşu tarafından ISO/IEC 17024 tarafsızlık ilkesiyle düzenlenir; sınav yeri ve tarihi kuruluşa göre değişir, Diyarbakır'da kesin bir sınav merkezi garantisi verilmez. Brodemy belge düzenlemez, sizi akredite kuruluşa yönlendirir; başvuru ve bilgi için 0543 113 17 44.

Diyarbakır'de resmi başvuru ve yerel kaynaklar

• Meslek odası: Diyarbakır Kuyumcular ve Sarraflar Esnaf Odası — Diyarbakır Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğine (DESOB) bağlıdır; yerel altın/serbest piyasa fiyat referansları kimi kaynaklarda 'DİKO' kısaltmasıyla anılır. Meslek örgütüne kayıt, Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelikteki yetki belgesi/mesleki yeterlilik şartından ayrı bir yükümlülüktür.
• Kuyum çarşısı / bölgesi: Tarihi Kuyumcular Çarşısı — Sur (Suriçi) ilçesi, Gazi Caddesi üzerinde, Ulu Cami karşısında, Hasan Paşa Hanı çevresinde. Eski adı 'Kasaplar Çarşısı'; 16. yüzyıldan (yaklaşık 1575'ten) bu yana kuyum-altın ticaretinin geleneksel merkezi. Yanı sıra Ofis (Yenişehir) semti ve Kayapınar ilçesi modern perakende akslarıdır.
• Yetki belgesi ve resmi başvuru mercii: Diyarbakır Ticaret İl Müdürlüğü (T.C. Ticaret Bakanlığı taşra teşkilatı) — Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik kapsamında perakende kuyum işletmelerinin belge/yetki şartı, faaliyet türü tanımı ve uygunluk teyidi için resmi başvuru ve danışma mercii.

Diyarbakır Hasır Bileziği coğrafi işareti (Mahreç İşareti, Tescil No 1386, 13.06.2023) Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası tarafından tescil ettirilmiştir; kişnişli kolye ise Diyarbakır Valiliği tarafından şehre özgü geleneksel takı olarak tanımlanır. Yalnız imalat/atölye veya toptan faaliyet perakende yetki belgesi kapsamı dışında kalabilir; belirleyici olan perakende kuyum ticaretidir ve kesin durum İl Ticaret Müdürlüğünden teyit edilmelidir. Belge şartını karşılayan üç yol: MYK Kuyumcu 21UY0441-4 Seviye 4, 3308 ustalık belgesi veya kuyumculuk alanı mezuniyeti muafiyeti.

Diyarbakır'e özel sorular

Diyarbakır Kuyumcular Çarşısı'nda (Sur içi, Gazi Caddesi) dükkânı olan bir kuyumcuya belge şart mı?

Evet, işletme perakende kuyum ticareti yapıyorsa şart devreye girer. Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik dükkânın tarihi çarşıda olup olmamasına veya büyüklüğüne değil, faaliyetin perakende oluşuna bakar. Bu durumda işletmede sahibin, yetkili temsilcinin ya da en az bir tam zamanlı çalışanın belgeli olması aranır; bu şart MYK Kuyumcu (21UY0441-4, Seviye 4), 3308 ustalık belgesi veya kuyumculuk alanı mezuniyeti muafiyetiyle karşılanabilir. Kesin durumu Diyarbakır Ticaret İl Müdürlüğü ile teyit edin.

Hasır bilezik, kişnişli kolye veya telkari atölyesi işletiyorum; belge almam gerekir mi?

Yalnızca imalat/atölye ve/veya toptan faaliyet gösterenler perakende yetki belgesi kapsamının dışında kalabilir. Ancak ürettiğiniz hasır bileziği, kişnişli kolye veya telkari ürünleri tezgâh üstü olarak son tüketiciye de satıyorsanız — Diyarbakır'da çok yaygın olan iç içe imalat-perakende yapısında olduğu gibi — belge şartı devreye girer. Faaliyet tanımınızın nasıl değerlendirileceği için Diyarbakır Ticaret İl Müdürlüğü esas alınmalıdır.

Diyarbakır'da kuyumculuk ustalık belgem veya alan mezuniyetim var; yine de MYK Kuyumcu belgesi almalı mıyım?

Zorunlu değildir. Yönetmelikteki belge şartı üç yolla karşılanabilir: MYK Kuyumcu (21UY0441-4, Seviye 4) belgesi, 3308 sayılı Kanun kapsamındaki geçerli ustalık belgesi veya kuyumculuk alanı mezuniyeti muafiyeti. Elinizde geçerli bir ustalık belgesi ya da ilgili alan diploması varsa muafiyet söz konusu olabilir; hangi belgenin sizin işletmeniz için yeterli sayılacağını Diyarbakır Ticaret İl Müdürlüğünden netleştirmeniz doğru olur.

Sınav Diyarbakır'da mı yapılıyor ve belge şehir dışında da geçerli mi?

MYK Kuyumcu Belgesi ulusal düzeyde geçerlidir; Diyarbakır dahil tüm illerde kabul edilir. Ancak sınav yeri ve tarihi belgelendirme kuruluşuna göre değiştiğinden sınavın Diyarbakır'da yapılacağına dair garanti verilemez. Brodemy belge düzenlemez; sizi ISO/IEC 17024 kapsamında TÜRKAK akredite bir belgelendirme kuruluşuna yönlendirir. Bilgi ve başvuru için: 0543 113 17 44.

Genel sorular (kuyumcu-belgesi)

Kuyumcu belgesi zorunlu mu?

Evet. Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik (14.04.2021, RG 31454; 19.03.2022/31783 değişikliğiyle MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi de kabul edildi) gereği kuyum ticaretiyle iştigal eden işletmede sahip VEYA en az bir tam zamanlı çalışanın MYK belgesi, 3308 ustalık belgesi veya geçerli mezuniyet muafiyetine sahip olması zorunludur.

Belge için üç yol nedir; mezunlar muaf mı?

Şart üç yoldan biriyle karşılanır: (1) MYK Kuyumcu (Perakende) Seviye 4 belgesi, (2) 3308 ustalık belgesi, (3) kuyumculuk alanı ile ilgili orta veya yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar ustalık ve mesleki yeterlilik belgesi şartından muaftır (Yönetmelik Madde 6/2).

Kuyumcu belgesi sınavı nasıl yapılır?

İki zorunlu birim sınavı vardır: A1 — 15 çoktan seçmeli soru, 23 dakika; A2 — 20 çoktan seçmeli soru (30 dk) ve uygulamalı performans sınavı (60 dk). Her birimde geçme barajı %70’tir; performansta ayrıca kritik adımların tamamından geçmek gerekir.

Kuyumcu belgesi ne kadar, ücreti nedir?

Devlet payı MYK belge masrafı 2026’da 1.500 TL’dir. Sınav/belgelendirme ücreti yetkili kuruluşa göre değişir; tam yeterlilik için yaklaşık 6.000–11.750 TL + KDV aralığında olabilir. Net tutar için başvurulacak kuruluşun güncel tarifesini esas alın.

Kuyumcu belgesinde devlet teşviki/sınav ücreti iadesi var mı?

İşsizlik Sigortası Fonu’ndan sınav ücreti iadesi yalnızca tehlikeli ve çok tehlikeli işler kapsamındaki mesleklere uygulanır. Kuyumcu (Perakende) bir ticaret/satış mesleği olduğundan bu kapsamda görünmemektedir; dolayısıyla bu iade kuyumcu için genel olarak uygulanmaz. Güncel durumu kuruluş/İŞKUR ile teyit edin.

İlgili sayfalar

• Ayar/milyem hesaplama ve belge yolu aracı
• Kuyumcu belgesi deneme sınavı (25 soru)
• Kuyumcu Belgesi Nasıl Alınır? 2026 Adım Adım Rehber
• Kuyumcu Belgesi Zorunlu mu? Yönetmelik ve 3 Muafiyet Yolu
• Kuyumcu Belgesi Ücreti 2026 ve Sınav Süreci

Diğer şehirler

İstanbul · Ankara · İzmir · Bursa · Gaziantep · Konya

Bu sayfa, Kuyumcu (Perakende) (MYK Seviye 4) — Seviye 4 belgesinin Diyarbakır'e özel bağlamını anlatır. Belgenin tam rehberi ve başvuru →

Son güncelleme: 18.07.2026 · Brodemy · Brodemy