Mardin'de Kuyumcu (Perakende) MYK Belgesi

Mardin, Artuklu döneminden kalma tarihi Kuyumcular Çarşısı ve Kayseriyye Bedesteni ile Midyat'ın coğrafi işaret tescilli "Midyat Telkârisi" gümüş işçiliğinin buluştuğu, hem imalat hem perakende yönü güçlü köklü bir kuyum merkezidir. Eski şehirde 1. Cadde çevresinde yoğunlaşan altın-gümüş perakendesi ile Midyat'taki telkâri atölyeleri iç içe geçmiştir. Perakende kuyum ticareti yapan işletmelerde ise sahibin, yetkili temsilcinin veya en az bir tam zamanlı çalışanın belgeli olması aranır; bu şart MYK Kuyumcu (21UY0441-4, Seviye 4) belgesi, 3308 sayılı Kanun kapsamındaki ustalık belgesi veya kuyumculuk alanındaki mezuniyet muafiyeti ile karşılanabilir.

Mardin'de kuyum sektörü neden farklı?

Mardin'in eski şehir merkezinde, 1. Cadde (Birinci Cadde) üzerinde ve Ulu Cami çevresinde yer alan Kuyumcular Çarşısı, ilin altın ve gümüş işçiliğinin yüzyıllardır sürdüğü merkezdir; hemen bitişiğindeki Artuklu döneminden kalma Kayseriyye Bedesteni (Kayseriye Pasajı) ve 17. yüzyıldan kalma Revaklı Çarşı ile birlikte tek bir tarihi çarşı kompleksi oluşturur.

İlin Midyat ilçesindeki ince gümüş tel işleme sanatı 'Midyat Telkârisi', Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 9 Ağustos 2021'de 837 numarayla mahreç işareti (coğrafi işaret) olarak tescillenmiştir; tescili Midyat Kaymakamlığı yaptırmıştır ve gümüşten üretilen ürünler 950 ayar olup 'MT-950' damgasıyla işaretlenir.

Midyat'ta telkâri geleneği, bölgede yaşayan Süryani ustaların öncülüğünde gelişmiş ve nesiller boyunca aktarılarak günümüze ulaşmıştır; bu köklü el sanatı, Mardin'in kuyum kimliğini başka illerden ayıran en belirgin özelliktir.

Mardin'de kuyum sektörü, Midyat'taki telkâri atölye ve imalat yoğunluğu ile eski Mardin çarşısındaki perakende satışın iç içe geçtiği ikili bir yapıdadır; imalat ağırlıklı Midyat üretirken, eski şehirdeki dükkânlar hem yöre üretimini hem de standart altın takıyı perakende olarak satar.

Deyrulzafaran Manastırı, Dara Antik Kenti ve tarihi Mardin evleri gibi noktaları gezen turistlerin hediyelik gümüş-telkâri talebi perakende ticareti belirgin biçimde besler; özellikle yaz aylarında bijuteri ve gümüş dükkânlarında turist yoğunluğu artar.

Mardin'de kuyumcular ayrı bir 'kuyumcular odası' yerine büyük ölçüde dernekler ve karma esnaf odaları üzerinden örgütlenir: eski şehir merkezinde Mardin Kuyumcular Derneği, Midyat'ta ise Midyat Kuyumcular Derneği faaliyet gösterir; esnaf sicili bakımından Mardin Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği (MESOB) ve Midyat Esnaf ve Sanatkarlar Odası çatısı geçerlidir.

Kuyumculuk, Mardin'de bakırcılık (Bakırcılar/Kazancılar Çarşısı) gibi diğer geleneksel maden zanaatlarıyla aynı çarşı dokusunu paylaşır; bu, ili tek bir metaya değil, bütün bir el sanatları ekosistemine dayanan nadir kuyum merkezlerinden biri yapar.

Mardin'in tarihi kuyum çarşısı ve bedesten geleneği

Mardin'de kuyumculuğun kalbi, eski şehir merkezindeki 1. Cadde (Birinci Cadde) üzerinde, Ulu Cami çevresinde atan tarihi Kuyumcular Çarşısı'dır. Bu çarşı tek başına değil, yüzyıllar içinde katman katman oluşmuş bir tarihi çarşı kompleksinin parçası olarak yaşar. Hemen yanı başında, Artuklu döneminden kalma ve defalarca onarılmış olan Kayseriyye Bedesteni (Kayseriye Pasajı) yer alır; iki ana bölümden oluşan bu kapalı yapı, çevresini saran dükkân sıralarıyla klasik bir bedesten planı sunar. Bir adım ötede, 17. yüzyıldan kalma Revaklı Çarşı (Sipahiler ya da Tellallar Çarşısı olarak da bilinir) iki yanı revaklı yolu ve derin dükkânlarıyla uzanır. Bakırcılar (Kazancılar) Çarşısı ise bakır işçiliğini hâlâ canlı tutar. Böylece 1. Cadde boyunca kısa bir yürüyüş, ziyaretçiyi altın-gümüş, telkâri ve bakır zanaatlarının iç içe geçtiği bir güzergâhtan geçirir. Bu tarihî süreklilik, Mardin'in kuyum ticaretini yalnızca bir alışveriş faaliyeti değil, kentin taş dokusuna işlemiş köklü bir zanaat kültürünün devamı hâline getirir. Kuyum belgelendirmesini planlarken bu bağlam önemlidir: mevzuat, çarşının tarihî ağırlığına değil, işletmenin bugün fiilen perakende kuyum ticareti yapıp yapmadığına bakar.

Midyat Telkârisi: coğrafi işaret tescili ve MT-950 damgası

Mardin'in kuyum kimliğini ülke genelinden ayıran en somut unsur, Midyat ilçesine özgü ince gümüş tel işleme sanatı olan telkâridir. 'Midyat Telkârisi', Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde 9 Ağustos 2021 tarihinde 837 tescil numarasıyla mahreç işareti (coğrafi işaret) olarak tescillenmiştir; koruma ve başvuru tarihi 10 Aralık 2020, tescili yaptıran ise Midyat Kaymakamlığı'dır. Coğrafi kapsam Mardin ili Midyat ilçesidir. Gümüşten üretilen Midyat Telkâri ürünleri 950 ayar olup üzerine, 'Midyat Telkârisi'nin baş harfleri ile gümüş saflık standardını birleştiren 'MT-950' damgası vurulur; altından üretilen ürünlerde ise 'MT-(ayar)' biçiminde bir damga kullanılır. Telkâri geleneği, bölgede yaşayan Süryani ustaların öncülüğünde gelişmiş ve kuşaktan kuşağa aktarılarak sürdürülmüştür. Bu tescilin ticari sonucu, Midyat menşeli gümüşün taklitlerden ayrışması ve markalaşmasıdır. Ancak coğrafi işaret ile kuyum ticareti yetki belgesi birbirinden farklı iki konudur: MT-950 damgalı ürün satmak, işletmeyi perakende kuyum ticareti belge şartından muaf tutmaz. Damga ürünün menşe ve saflığını belgeler; yetki belgesi ise işletmenin ve personelin mesleki yeterliğini belgeler.

Kuyumculuğun yoğunlaştığı yerler

Mardin'de kuyumcu esnafının örgütlenmesi

Mardin'de kuyumcular, bazı büyük illerdeki gibi bağımsız bir 'Kuyumcular ve Sarraflar Odası' yerine ağırlıklı olarak meslek dernekleri ve genel esnaf odaları üzerinden örgütlenir. Eski şehir merkezinde Mardin Kuyumcular Derneği (1. Cadde, Artuklu) faaliyet gösterir; başkanlığını İbrahim Uğurgel yürütmektedir ve dernek, Mardin ile Midyat'taki telkâri ustalarını bir araya getiren el sanatlarını geliştirme çalışmalarıyla öne çıkar. Midyat tarafında ise Midyat Kuyumcular Derneği bulunur. Resmî esnaf sicili açısından çatı kuruluşlar, Mardin Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği (MESOB, 1. Cadde Altıntaş İş Merkezi) ile Midyat Esnaf ve Sanatkarlar Odası'dır. Bu ayrım pratikte önemlidir: Kuyum ticareti yetki belgesi başvurusunda istenen, son üç ay içinde alınmış ve kuyum ticareti faaliyet kodlarını (NACE 47.77.01 veya 47.77.05) içeren oda/sicil kayıt belgesi, işletmenizin bağlı olduğu esnaf odasından ya da ticaret sicilinden alınır. Bu nedenle Mardin'de belge sürecine başlamadan önce işletmenizin hangi oda ve sicile kayıtlı olduğunu netleştirmek gerekir.

Mardin'de belge ve yetki belgesi süreci nereden yürür?

Perakende kuyum ticareti yapan işletmelerde belge şartının dayanağı, Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik'tir (14.04.2021 tarihli ve 31454 sayılı Resmî Gazete; 19.03.2022 tarihli ve 31783 sayılı değişiklikle MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi de kabul edilmektedir). Bu düzenleme uyarınca perakende kuyum işletmesinde sahip, yetkili temsilci veya en az bir tam zamanlı çalışanın mesleki yeterliğinin belgeli olması aranır. Bu şart üç yoldan biriyle karşılanır: MYK Kuyumcu (21UY0441-4, Seviye 4) belgesi, 3308 sayılı Kanun kapsamındaki ustalık belgesi veya kuyumculuk alanındaki bir mezuniyetin sağladığı muafiyet. İşletmenin kendisi için alınan kuyum ticareti yetki belgesi başvuruları ise Kuyum Ticareti Bilgi Sistemi (KTBS, ktbs.ticaret.gov.tr) üzerinden e-Devlet ile yapılır; başvuruyu, işletmenin bulunduğu ilin ticaret müdürlüğü inceleyip sonuçlandırır. Mardin için yetkili merci Mardin İl Ticaret Müdürlüğü'dür (mardin.ticaret.gov.tr) ve işletmenizin belge şartını nasıl karşılayacağına dair kesin, bağlayıcı bilgi için başvurulması gereken kurum burasıdır. Brodemy belge düzenleyen bir kurum değildir; ISO/IEC 17024 tarafsızlık ilkesiyle çalışan TÜRKAK akredite belgelendirme kuruluşlarına, MYK Kuyumcu belgesi başvuru sürecinde aracılık eder. Sınav yeri, sınavı düzenleyen belgelendirme kuruluşuna göre değişir ve Mardin'de sınav yapılacağı garanti edilmez.

Belge bilgileri

MYK Kodu21UY0441-4 (Seviye 4)
Zorunlu mu?Evet — Kuyum Ticareti Yönetmeliği (RG 31454, 14.04.2021; değişiklik RG 31783); MYK / ustalık / mezuniyet muafiyeti (3 yol)
SınavA1 (15 soru) + A2 (20 soru + performans); baraj %70
Geçerlilik5 yıl
2026 belge masrafı1.500 TL (sınav ücreti kuruluşa göre ~6.000–11.750 TL + KDV)
İŞKUR sınav iadesiUygulanmaz (yalnız tehlikeli/çok tehlikeli işler)

Brodemy belge düzenleyen bir kurum değildir; ISO/IEC 17024 tarafsızlık ilkesiyle TÜRKAK akredite belgelendirme kuruluşlarına başvuru sürecinde aracılık eder. Sınav yeri, sınavı düzenleyen belgelendirme kuruluşuna göre değişir ve Mardin'de sınav yapılacağı garanti edilmez. Süreci başlatmak ve size en yakın seçenekleri öğrenmek için 0543 113 17 44 numaralı hattı arayabilirsiniz. İşletmenizin belge şartını nasıl karşılayacağına dair kesin durum için İl Ticaret Müdürlüğüne danışmanız önerilir.

Mardin'de resmi başvuru ve yerel kaynaklar

Belge şartı üç yoldan karşılanabilir: MYK Kuyumcu (21UY0441-4, Seviye 4), 3308 ustalık belgesi veya kuyumculuk mezuniyeti muafiyeti. Brodemy belge düzenlemez; TÜRKAK akredite kuruluşlara başvuruda aracılık eder. Bilgi için 0543 113 17 44.

Mardin'e özel sorular

Mardin'de telkâri veya gümüş işiyle uğraşıyorum; yine de kuyumcu belgesi gerekir mi?

Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik, perakende kuyum ticareti yapan işletmeleri kapsar; altın ya da gümüş (telkâri dâhil) ürünlerin perakende satışını yapan dükkânlarda işletme sahibinin, yetkili temsilcinin veya en az bir tam zamanlı çalışanın belgeli olması aranır. Bu şart MYK Kuyumcu (21UY0441-4, Seviye 4) belgesi, 3308 sayılı Kanun kapsamındaki ustalık belgesi veya kuyumculuk alanındaki mezuniyet muafiyeti ile karşılanabilir. İşletmenize özel kesin durumu Mardin İl Ticaret Müdürlüğünden teyit etmeniz önerilir.

Midyat'ta telkâri atölyem var, yalnızca imalat ve toptan yapıyorum; belge şart mı?

Yalnızca imalat/atölye ve/veya toptan faaliyet gösterip perakende satış yapmayan işletmeler, perakende yetki belgesi kapsamının dışındadır. Ancak ürettiğiniz telkâri veya gümüş ürünleri tezgâh üstü perakende olarak da satıyorsanız belge şartı devreye girer. Faaliyetinizin imalat mı yoksa perakende mi sayıldığına dair bağlayıcı değerlendirme için Mardin İl Ticaret Müdürlüğü esas alınmalıdır.

MT-950 damgalı Midyat telkârisi satıyorum; bu damga beni belge şartından muaf tutar mı?

Hayır. 'MT-950' damgası, Midyat Telkârisi coğrafi işaretine (mahreç işareti, tescil no 837) ait olup ürünün menşeini ve 950 ayar gümüş saflığını belgeler. Kuyum ticareti belge şartı ise işletmenin ve personelin mesleki yeterliğine bağlıdır; bu iki konu farklıdır. Perakende satış yapıyorsanız coğrafi işaretten bağımsız olarak belge şartını karşılamanız gerekir.

Mardin'de kuyumcu yetki belgesi başvurusunu nereye yaparım?

İşletmenin kendisi için alınan kuyum ticareti yetki belgesi başvurusu, Kuyum Ticareti Bilgi Sistemi (KTBS, ktbs.ticaret.gov.tr) üzerinden e-Devlet şifresiyle yapılır. Başvuruda güncel oda/sicil kayıt belgesi ile ilgili NACE kodları (47.77.01 veya 47.77.05) istenir. Başvuruyu Mardin İl Ticaret Müdürlüğü inceleyip sonuçlandırır. Personelin MYK Kuyumcu belgesi süreci için ise Brodemy TÜRKAK akredite kuruluşlara aracılık eder; 0543 113 17 44'ten bilgi alabilirsiniz.

Kuyumcu belgesi sınavı Mardin'de mi yapılır?

Sınav yeri, sınavı düzenleyen TÜRKAK akredite belgelendirme kuruluşuna göre değişir ve Mardin'de yapılacağı garanti edilmez; kimi durumlarda en yakın ilde toplu oturum planlanabilir. Brodemy belge düzenlemez, uygun kuruluşa başvuru ve planlama aşamasında aracılık eder. Güncel sınav yeri ve takvimi için 0543 113 17 44 numarasından bilgi alabilirsiniz.

Genel sorular (kuyumcu-belgesi)

Kuyumcu belgesi zorunlu mu?

Evet. Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik (14.04.2021, RG 31454; 19.03.2022/31783 değişikliğiyle MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi de kabul edildi) gereği kuyum ticaretiyle iştigal eden işletmede sahip VEYA en az bir tam zamanlı çalışanın MYK belgesi, 3308 ustalık belgesi veya geçerli mezuniyet muafiyetine sahip olması zorunludur.

Belge için üç yol nedir; mezunlar muaf mı?

Şart üç yoldan biriyle karşılanır: (1) MYK Kuyumcu (Perakende) Seviye 4 belgesi, (2) 3308 ustalık belgesi, (3) kuyumculuk alanı ile ilgili orta veya yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar ustalık ve mesleki yeterlilik belgesi şartından muaftır (Yönetmelik Madde 6/2).

Kuyumcu belgesi sınavı nasıl yapılır?

İki zorunlu birim sınavı vardır: A1 — 15 çoktan seçmeli soru, 23 dakika; A2 — 20 çoktan seçmeli soru (30 dk) ve uygulamalı performans sınavı (60 dk). Her birimde geçme barajı %70’tir; performansta ayrıca kritik adımların tamamından geçmek gerekir.

Kuyumcu belgesi ne kadar, ücreti nedir?

Devlet payı MYK belge masrafı 2026’da 1.500 TL’dir. Sınav/belgelendirme ücreti yetkili kuruluşa göre değişir; tam yeterlilik için yaklaşık 6.000–11.750 TL + KDV aralığında olabilir. Net tutar için başvurulacak kuruluşun güncel tarifesini esas alın.

Kuyumcu belgesinde devlet teşviki/sınav ücreti iadesi var mı?

İşsizlik Sigortası Fonu’ndan sınav ücreti iadesi yalnızca tehlikeli ve çok tehlikeli işler kapsamındaki mesleklere uygulanır. Kuyumcu (Perakende) bir ticaret/satış mesleği olduğundan bu kapsamda görünmemektedir; dolayısıyla bu iade kuyumcu için genel olarak uygulanmaz. Güncel durumu kuruluş/İŞKUR ile teyit edin.

İlgili sayfalar

Diğer şehirler

İstanbul · Ankara · İzmir · Bursa · Gaziantep · Konya

Bu sayfa, Kuyumcu (Perakende) (MYK Seviye 4) — Seviye 4 belgesinin Mardin'e özel bağlamını anlatır. Belgenin tam rehberi ve başvuru →

Son güncelleme: 18.07.2026 · Brodemy · Brodemy