Trabzon'da Kuyumcu (Perakende) MYK Belgesi

Trabzon, coğrafi işaret tescilli "Trabzon Telkâri ve Hasırı" ile kazaziye tel işçiliğinin köklü merkezlerinden biridir; 22 ayar altın telin elde tek tek örüldüğü hasır bilezikler Ortahisar'daki Kemeraltı Çarşısı ve Kunduracılar Caddesi çevresinde üretilir, tarihî tek kubbeli Trabzon Bedesteni ise geçmişte kuyumcuların merkezi olmuştur. Perakende kuyum ticareti yapan her işletmede ise Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik gereği sahip/yetkili temsilci ya da en az bir tam zamanlı çalışanın MYK Kuyumcu (21UY0441-4, Seviye 4), 3308 ustalık belgesi veya kuyumculuk alanı mezuniyeti ile belgeli olması ve işletmenin Kuyum Ticareti Bilgi Sistemi (KTBS) üzerinden yetki belgesi alması aranır.

Trabzon'da kuyum sektörü neden farklı?

Trabzon Telkâri ve Hasırı, TÜRKPATENT (Türk Patent ve Marka Kurumu) tarafından mahreç işaretiyle coğrafi işaret olarak tescillenmiştir; çok ince çekilen 22 ayar altın ya da yüksek ayarlı gümüş tel elde tek tek örülür ve makineye girmemiş el sanatı olarak anılır. 'Trabzon Kazaziyesi' de ayrıca tescillenmiş, ilin tel işçiliği kimliğini pekiştiren bir başka coğrafi işaretli üründür.

Şehrin en eski yapılarından biri olan ve Türk bedestenleri arasında tek kubbeli olmasıyla anılan Trabzon Bedesteni, Ortahisar'daki tarihî Kemeraltı Çarşısı içinde yer alır ve geçmişte değerli maden ticaretinin, kuyumcuların merkezi olarak kullanılmıştır; hemen yanındaki Taşhan (yaklaşık 1531-1533, Vali İskender Paşa) Osmanlı avlulu han mimarisinin bölgedeki örneklerindendir.

Kuyumculuk atölye ve dükkânları büyük ölçüde Ortahisar ilçesindeki Kunduracılar Caddesi, Maraş Caddesi ve Alipaşa Çarşısı çevresinde toplanmıştır; sektörün meslek örgütü olan Trabzon Kuyumcular ve Saatçiler Esnaf ve Sanatkârlar Odası da Kunduracılar Caddesi'ndeki Alipaşa İşhanı'nda bulunur.

İlin kuyum geleneği liman ticaretiyle beslenmiştir; komşu Gümüşhane'nin gümüş madenlerinin Trabzon limanı üzerinden pazara ulaşması ve Kafkasya'dan gelen kazaz/telkâri ustalarının taşıdığı zanaat, zamanla altınla birleşerek bugünkü Trabzon hasırına dönüşmüştür.

El işçiliğine dayanan hasır ve kazaziye üretimi büyük ölçüde İstanbul üzerinden Dubai, Katar ve Abu Dabi gibi Körfez pazarlarına ihraç edilmekte; böylece şehirde imalat atölyeleri ile perakende satış dükkânları çoğu zaman iç içe geçmekte, kuyum hem yerel tüketiciye hem turiste hem de ihracata dönük çalışmaktadır.

Karadeniz'in kapısı konumundaki Trabzon, özellikle yaz aylarında yoğunlaşan Körfez kökenli ziyaretçi trafiğiyle de altın ve hasır bileziğin yöreye özgü hediyelik ve yatırım ürünü olarak talep gördüğü bir merkezdir.

Trabzon Bedesteni ve Kemeraltı: kuyumun tarihî çekirdeği

Trabzon'da kuyumculuğun kalbi, Ortahisar ilçesindeki tarihî Kemeraltı Çarşısı'dır. Osmanlı döneminde liman ticaretinin gelişmesiyle önem kazanan bu çarşı, farklı şehir ve ülkelerden gelen tüccarların yoğunlaştığı bir merkez olmuştur. Çarşının içindeki Trabzon Bedesteni, değerli ürünlerin güvenle alınıp satıldığı kapalı çarşı yapısı olarak geçmişte kuyumcuların merkezi işlevini görmüş; Türk bedestenleri arasında tek kubbeli olmasıyla da mimari açıdan öne çıkar. Yaklaşık 1531-1533 yıllarında dönemin valisi İskender Paşa tarafından yaptırıldığı belirtilen Taşhan ise avlulu Osmanlı han mimarisinin bölgedeki örneklerindendir. Bugün kuyumcu dükkânları bedestenin çevresindeki dar sokaklara ve Kunduracılar Caddesi hattına yayılmış olsa da, altın ve gümüş ticaretinin bu tarihî çekirdekten beslendiği köklü esnaf kültüründe yaşamaya devam eder.

Kazaziye ve telkâri: Trabzon'un tel işçiliği kimliği

Trabzon'u diğer kuyum merkezlerinden ayıran en belirgin özellik, tele dayalı el sanatlarıdır. 'Kazaziye' olarak bilinen teknik, çok ince çekilmiş altın ya da gümüş telin iğne ve örgü hareketleriyle işlenmesine dayanır ve kökeni antik dönem tel işçiliğine kadar götürülür. Bu geleneğin en tanınmış ürünü, 22 ayar altın telin elde tek tek örülmesiyle üretilen ve kumaş gibi dökümlü bir doku kazanan Trabzon hasır bileziğidir. Hem 'Trabzon Telkâri ve Hasırı' hem de 'Trabzon Kazaziyesi', Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) nezdinde coğrafi işaret olarak tescillenmiş; böylece bu ürünlerin Trabzon'a özgü yöntem ve niteliklerle üretilmesi koruma altına alınmıştır. Üretim çoğunlukla küçük atölyelerde, ustadan çırağa aktarılan bir bilgiyle sürdürülür ve şehirdeki imalatçı-perakendeci iç içeliğinin temelini oluşturur.

Kuyumun yoğunlaştığı bölgeler ve meslek örgütü

• Ortahisar / Kemeraltı Çarşısı — şehrin tarihî ticaret merkezi ve kuyumcuların geleneksel bölgesi; tarihî Trabzon Bedesteni de bu çarşı içindedir.
• Kunduracılar Caddesi ve çevresi — kuyumcu dükkânlarının ve Trabzon Kuyumcular ve Saatçiler Esnaf ve Sanatkârlar Odası'nın (Alipaşa İşhanı) bulunduğu ana hat.
• Maraş Caddesi ve Alipaşa Çarşısı — merkeze bitişik, kuyumcu ve saatçi esnafının yayıldığı diğer noktalar.
• Meslek örgütü: Trabzon Kuyumcular ve Saatçiler Esnaf ve Sanatkârlar Odası (Trabzon Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği — TESOB'a bağlı).

Trabzon kuyum ekonomisinin karakteri

Trabzon'un kuyum ekonomisi, birçok ilden farklı olarak yalnızca perakende vitrin satışına dayanmaz; imalat ve el sanatı boyutu güçlüdür. Şehirde küçük atölyelerde üretilen hasır bileziği ve kazaziye ürünleri hem yerel tüketiciye hem de büyük ölçüde İstanbul üzerinden Körfez pazarlarına yönelir; bu da ilde imalatçı ile perakendecinin çoğu zaman aynı işletmede birleşmesine yol açar. Karadeniz'in kapısı konumundaki şehir, yaz aylarında yoğunlaşan Körfez kökenli ziyaretçi trafiğiyle de altın ve hasır bileziğin hediyelik ve yatırım ürünü olarak talep gördüğü bir merkezdir. Bu yapı, hem imalata hem perakende satışa dokunan işletmelerde mesleki belge ve yetki belgesi düzenlemesini pratikte daha da önemli hale getirir: satış noktası bulunan her işletme, belgeli personel ve KTBS yetki belgesi şartını karşılamak durumundadır.

Trabzon'da kuyumcu belgesi ve yetki belgesi nasıl / nereden alınır?

Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik uyarınca, perakende kuyum ticareti yapan bir işletmenin faaliyet gösterebilmesi için işletme sahibi/yetkili temsilcisinin ya da en az bir tam zamanlı çalışanının mesleki belgeye sahip olması gerekir. Bu belge üç yoldan biriyle sağlanabilir: MYK Kuyumcu (21UY0441-4, Seviye 4) Mesleki Yeterlilik Belgesi, 3308 sayılı kanun kapsamında alınmış ustalık belgesi ya da kuyumculuk/mücevherat alanında verilen bir diplomayla muafiyet. İşletme; bu şartla birlikte oda kaydı, vergi mükellefiyeti ve diğer koşulları tamamladıktan sonra Kuyum Ticareti Yetki Belgesi'ni alır. Başvurular 2021'den bu yana yalnızca Kuyum Ticareti Bilgi Sistemi (KTBS, ktbs.ticaret.gov.tr) üzerinden elektronik ortamda yapılır; şahsen başvuru kabul edilmez ve belge, işletmenin bulunduğu ilin Ticaret İl Müdürlüğü tarafından bu sistem üzerinden düzenlenir. Trabzon'daki işletmeler için bağlı olunan merci Trabzon Ticaret İl Müdürlüğü'dür; başvuru şartlarının ve kabul edilen belge türlerinin güncel halini buradan veya KTBS üzerinden teyit etmek en doğrusudur. Brodemy belge düzenleyen bir kurum değildir; MYK Kuyumcu (21UY0441-4, Seviye 4) belgesi için başvuruyu, ISO/IEC 17024 tarafsızlık ilkesiyle çalışan TÜRKAK akredite bir belgelendirme kuruluşuna yönlendirir. Sınav yeri kuruluşa göre değiştiğinden Trabzon'da sınav yapılacağı garanti edilemez; süreç ve size en uygun yol için 0543 113 17 44 numaralı hattan bilgi alabilirsiniz.

Belge bilgileri

Brodemy belge düzenlemez; ISO/IEC 17024 tarafsızlık ilkesiyle çalışan TÜRKAK akredite belgelendirme kuruluşlarına başvuru sürecinde aracılık eder. Sınav yeri ve tarihi kuruluşa göre değişir; sınavın Trabzon'da yapılacağı garanti edilmez. İşletmenizin özel durumu ve belge zorunluluğunun size nasıl uygulanacağı için Trabzon İl Ticaret Müdürlüğü'ne danışmanız önerilir. Bilgi ve başvuru için: 0543 113 17 44.

Trabzon'de resmi başvuru ve yerel kaynaklar

• Meslek odası: Trabzon Kuyumcular ve Saatçiler Esnaf ve Sanatkârlar Odası — Kunduracılar Caddesi, Alipaşa İşhanı, Ortahisar/Trabzon; Trabzon Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği'ne (TESOB) bağlıdır. Oda kaydı ve yerel mevzuat soruları için başvuru mercii.
• Kuyum çarşısı / bölgesi: Kemeraltı Çarşısı ve tarihî Trabzon Bedesteni (Ortahisar) ile Kunduracılar Caddesi – Maraş Caddesi – Alipaşa Çarşısı hattı: kuyumcu dükkân ve atölyelerinin toplandığı bölge.
• Yetki belgesi ve resmi başvuru mercii: Trabzon Ticaret İl Müdürlüğü — kuyum ticareti yetki belgesinin düzenlendiği resmi merci. Başvurular yalnızca Kuyum Ticareti Bilgi Sistemi (KTBS, ktbs.ticaret.gov.tr) üzerinden elektronik olarak yapılır (trabzon.ticaret.gov.tr).

Belge şartlarının ve kabul edilen belge türlerinin güncel hali için Trabzon Ticaret İl Müdürlüğü ve KTBS esas alınmalıdır; bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, kesin durum resmi mercilerden teyit edilmelidir.

Trabzon'e özel sorular

Trabzon'da sadece hasır/telkâri imalatı yapıyorum, dükkânda perakende satış yok. Yine de kuyumcu belgesi gerekir mi?

Yönetmelikteki mesleki belge ve yetki belgesi zorunluluğu esas olarak perakende kuyum ticareti yapan işletmeleri hedefler. Yalnızca atölyede üretim yapıp perakende satış yapmayan bir faaliyetin kapsama girip girmediği faaliyet kodunuza ve işletme yapınıza göre değişir; net durumu Trabzon Ticaret İl Müdürlüğü ve KTBS üzerinden teyit etmeniz gerekir. Atölyenizin yanında perakende satış da yapıyorsanız belge aranır.

Belgeyi almak için sınava Trabzon'da mı gireceğim?

Sınav yeri, başvurduğunuz TÜRKAK akredite belgelendirme kuruluşuna göre değişir; Trabzon'da sınav yapılacağı garanti edilemez. Kuruluşun ilan ettiği sınav merkezine göre yakın bir ile gitmeniz gerekebilir. Size en yakın ve en uygun seçenek için 0543 113 17 44'ten bilgi alabilirsiniz.

Trabzon'daki dükkânım için kuyum ticareti yetki belgesini nereden alırım?

Başvuru yalnızca Kuyum Ticareti Bilgi Sistemi (KTBS, ktbs.ticaret.gov.tr) üzerinden elektronik olarak yapılır; şahsen başvuru kabul edilmez. Belge, işletmenizin bulunduğu Trabzon Ticaret İl Müdürlüğü tarafından bu sistem üzerinden düzenlenir. Yetki belgesi için işletmede belgeli bir kişinin (sahip/yetkili temsilci veya en az bir tam zamanlı çalışan) bulunması ön şarttır.

22 ayar Trabzon hasır bileziği üreten deneyimli bir ustayım; ustalığım belge yerine geçer mi?

3308 sayılı kanun kapsamında alınmış geçerli bir ustalık belgesi, yönetmeliğin aradığı üç belge yolundan biridir ve kabul edilir. Ancak yalnızca fiili ustalık deneyimi, resmi bir belge olmadan yeterli sayılmaz; elinizde ustalık belgesi yoksa MYK Kuyumcu (21UY0441-4, Seviye 4) belgesi en yaygın yoldur. Durumunuza göre hangisinin geçerli olduğunu Trabzon Ticaret İl Müdürlüğü'nden teyit edin.

Genel sorular (kuyumcu-belgesi)

Kuyumcu belgesi zorunlu mu?

Evet. Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik (14.04.2021, RG 31454; 19.03.2022/31783 değişikliğiyle MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi de kabul edildi) gereği kuyum ticaretiyle iştigal eden işletmede sahip VEYA en az bir tam zamanlı çalışanın MYK belgesi, 3308 ustalık belgesi veya geçerli mezuniyet muafiyetine sahip olması zorunludur.

Belge için üç yol nedir; mezunlar muaf mı?

Şart üç yoldan biriyle karşılanır: (1) MYK Kuyumcu (Perakende) Seviye 4 belgesi, (2) 3308 ustalık belgesi, (3) kuyumculuk alanı ile ilgili orta veya yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar ustalık ve mesleki yeterlilik belgesi şartından muaftır (Yönetmelik Madde 6/2).

Kuyumcu belgesi sınavı nasıl yapılır?

İki zorunlu birim sınavı vardır: A1 — 15 çoktan seçmeli soru, 23 dakika; A2 — 20 çoktan seçmeli soru (30 dk) ve uygulamalı performans sınavı (60 dk). Her birimde geçme barajı %70’tir; performansta ayrıca kritik adımların tamamından geçmek gerekir.

Kuyumcu belgesi ne kadar, ücreti nedir?

Devlet payı MYK belge masrafı 2026’da 1.500 TL’dir. Sınav/belgelendirme ücreti yetkili kuruluşa göre değişir; tam yeterlilik için yaklaşık 6.000–11.750 TL + KDV aralığında olabilir. Net tutar için başvurulacak kuruluşun güncel tarifesini esas alın.

Kuyumcu belgesinde devlet teşviki/sınav ücreti iadesi var mı?

İşsizlik Sigortası Fonu’ndan sınav ücreti iadesi yalnızca tehlikeli ve çok tehlikeli işler kapsamındaki mesleklere uygulanır. Kuyumcu (Perakende) bir ticaret/satış mesleği olduğundan bu kapsamda görünmemektedir; dolayısıyla bu iade kuyumcu için genel olarak uygulanmaz. Güncel durumu kuruluş/İŞKUR ile teyit edin.

İlgili sayfalar

• Ayar/milyem hesaplama ve belge yolu aracı
• Kuyumcu belgesi deneme sınavı (25 soru)
• Kuyumcu Belgesi Nasıl Alınır? 2026 Adım Adım Rehber
• Kuyumcu Belgesi Zorunlu mu? Yönetmelik ve 3 Muafiyet Yolu
• Kuyumcu Belgesi Ücreti 2026 ve Sınav Süreci

Diğer şehirler

İstanbul · Ankara · İzmir · Bursa · Gaziantep · Konya

Bu sayfa, Kuyumcu (Perakende) (MYK Seviye 4) — Seviye 4 belgesinin Trabzon'e özel bağlamını anlatır. Belgenin tam rehberi ve başvuru →

Son güncelleme: 18.07.2026 · Brodemy · Brodemy